Heritage Background Image
Chwilio am Rhywbeth?
Timeline Contributors: GGAT, Bridgend 900, EGGHS, OVLHS, pictures from Ty'r Ardd

Roedd y cyfnod ffyniannus hwn ym myd amaeth cyn ac yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf yn golygu bod gan y ffermwr-denant bellach y moddion i brynu ei fferm ei hun. Roedd tirfeddiannaeth wedi bod yn bennaf yn nwylo ychydig o ystadau mawr, ond bellach roedd y rhain yn cael eu rhannu'n barselau o dir i'w gwerthu. Prynodd cynghorau lleol nifer o ddaliadau hefyd i'w gosod ar rent. Cafodd ystadau cain tirfeddianwyr cyfoethog, megis y teulu Treherne ym Mryngarw, eu datgymalu a chafodd y tir ei rannu ymysg ffermwyr cyffredin.

Yn ardal downloads ceir delweddau a dogfennau y gallech chi ddod o hyd yn ddiddorol neu'n ddefnyddiol. Cliciwch ar y ddolen uchod!

Mae llawer o resymau da dros ymgymryd â gwaith cynnal a chadw adeiladau yn rheolaidd. Gall eich helpu i; Cadw eich adeilad hanesyddol i genedlaethau'r dyfodol ei ddefnyddio a'i fwynhau, Arbed arian drwy atgyweirio yn hytrach nag ailosod nodweddion fel ffenestri, Atal problemau mwy difrifol ac osgoi cost ac amharu ar atgyweiriadau mawr,  Cynnal ymddangosiad eich adeilad a chyfrannu at ymdeimlad o falchder yn y gymuned.

Cafodd cestyll Castellnewydd, Ogwr a Choety eu hadeiladu i amddiffyn tiroedd ffrwythlon gorllewin Morgannwg wedi i'r Normaniaid eu goresgyn ar ddechrau'r 12fed ganrif. Saif y tri chastell o fewn ychydig filltiroedd i'w gilydd yn y cwr yma o Dde Cymru, ac fe ddechreuodd y tri fel gweithfeydd pridd a choed, cyn cael eu disodli gan gaerau cerrig, y mae eu holion yn dal i'w gweld heddiw. Roedd y triongl hwn o gaerau gwaharddol yn ffurfio llinell amddiffynnol ddi-dor yn erbyn y Cymry a oedd wedi'u cythruddo am eu bod wedi colli eu tiroedd, ac a arferai ysgubo i lawr o'r bryniau gan ymosod. Y cestyll sy'n weddill yw'r rhai mwyaf a'r rhai sydd yn y cyflwr gorau o blith y tri ar ddeg o gestyll a thai amddiffynedig canoloesol y gwyddys am eu bodolaeth yn ardal Pen-y-bont ar Ogwr.